Motor moyi qovushqoqligi: 0W-20, 5W-30 va 5W-40 nimani anglatadi
Kanistrdagi raqamlar reklama emas, balki SAE J300 standarti bo‘yicha sinf. Ular moy sovuq holatda o‘t oldirishda va qizigan dvigatelda o‘zini qanday tutishini bildiradi. Taxmin qilish shart emas: to‘g‘ri javob deyarli har doim avtomobilning foydalanish qo‘llanmasida yozilgan.
Birinchi raqam nimani anglatadi
W harfi inglizcha winter — «qish» so‘zidan. Undan oldingi raqam qanday sovuqda starter dvigatelni aylantira olishini va moy nasosi moyni podshipniklarga yetkaza olishini ko‘rsatadi. Raqam qancha kichik bo‘lsa, ruxsat etilgan harorat shuncha past.
| Sinf | Dvigatelni aylantirish | Nasos orqali haydash |
|---|---|---|
| 0W | −35 °C gacha | −40 °C gacha |
| 5W | −30 °C gacha | −35 °C gacha |
| 10W | −25 °C gacha | −30 °C gacha |
| 15W | −20 °C gacha | −25 °C gacha |
Toshkentda qishda harorat kamdan-kam −10…−15 °C dan pastga tushadi, shuning uchun o‘t oldirishning o‘ziga 0W va 5W o‘rtasidagi farq deyarli ta’sir qilmaydi. Farq boshqa joyda seziladi: 0W moy o‘t oldirilgandan keyingi dastlabki soniyalarda detallarga tezroq yetib boradi, dvigatel esa aynan shu paytda eng ko‘p yeyiladi.
Ikkinchi raqam nimani anglatadi
W dan keyingi raqam — qizigan moyning qovushqoqligi. Standart har bir sinf uchun 100 °C dagi qovushqoqlik oralig‘ini va 150 °C hamda yuqori siljish tezligidagi minimal HTHS qovushqoqligini belgilaydi. Tirsakli val podshipniklarida, porshen va silindr orasida moy aynan shunday sharoitda ishlaydi.
| Sinf | 100 °C dagi qovushqoqlik, mm²/s | HTHS kamida, mPa·s |
|---|---|---|
| 20 | 6,9–9,3 | 2,6 |
| 30 | 9,3–12,5 | 2,9 |
| 40 | 12,5–16,3 | 3,5 |
| 50 | 16,3–21,9 | 3,7 |
Asosiy xulosa: qizigan dvigatelda 0W-20 va 5W-20 bir xil, 5W-30 va 5W-40 esa har xil. Ikkinchi raqam yuklama ostidagi moy pardasining qalinligini belgilaydi va dvigatel aniq bir sinfga mo‘ljallab loyihalanadi.
Nega «yozga quyuqroq moy» kerak emas
Termostati soz dvigatel yanvarda ham, iyulda ham bir xil 90–105 °C gacha qiziydi. Agar mashina konditsioner yoqilgan holda soatlab tirbandlikda turmasa yoki tirkama tortmasa, tashqaridagi issiq moy haroratini deyarli o‘zgartirmaydi. «Yozda 40, qishda 30» qoidasi karbyuratorli dvigatellar davridan qolgan.
Keragidan quyuq moy ham zararli. Tor moy kanallari, fazalarni o‘zgartirgich va GTM zanjiri bo‘lgan zamonaviy dvigatellar ma’lum bosimga mo‘ljallangan. 0W-20 uchun yaratilgan dvigatelda 5W-40 moyi o‘t oldirishdan keyin detallarga sekinroq yetib boradi va fazalarni o‘zgartirgich ishini buzishi mumkin. Teskari xato — 40-sinf talab qilingan joyda 20-sinf moy — yuklama ostida juda yupqa parda va yeyilishga olib keladi.
O‘z mashinangiz uchun qovushqoqlikni qanday tanlash kerak
- Foydalanish qo‘llanmasini oching. Texnik xizmat bo‘limida ruxsat etilgan SAE sinflari, ba’zan havo haroratiga qarab, ko‘rsatilgan.
- Ruxsatni (dopuskni) tekshiring. Qovushqoqlik talablarning faqat yarmi: API SP, ACEA C3 yoki GM dexos1 Gen 3 kabi spetsifikatsiya ham kerak.
- Bir nechta variantga ruxsat berilgan bo‘lsa, birinchi tavsiya etilganini oling. Ruxsat etilganlar ichidan quyuqrog‘i moy sarflay boshlagan eskirgan dvigatel uchun ma’noli.
- Qo‘llanma bo‘lmasa, kapot ostidagi yorliqqa yoki moy quyish qopqog‘iga qarang. Yoki bizga model, yil va dvigatel hajmini yozing — yordam beramiz.
Moylarni aralashtirish mumkinmi
Yo‘lda xuddi shu qovushqoqlik va ruxsatga ega boshqa markadagi moyni quyish mumkin: sertifikatlangan moylar bir-biriga mos keladi. Lekin imkon bo‘lishi bilan moyni to‘liq almashtirgan ma’qul, shunda dvigatel mo‘ljallangan xususiyatlar qaytadi.
Mashinangizga qaysi moy mosligini bilmayapsizmi? Bizga model, yil va dvigatel hajmini yozing.
Jurnaldan yana
Barcha maqolalarMotor moyini qachon almashtirish kerak: faqat probegga qarab bo‘lmaydi
Nega tirbandlikdagi va trassadagi 10 000 km moyga turlicha yuklama beradi, motosoatlarni qanday hisoblash kerak, o‘lchagich va moy rangi nimani ko‘rsatadi.
API, ACEA va ishlab chiqaruvchi ruxsatlari: moy yorlig‘ini qanday o‘qish kerak
API SP, ILSAC GF-6A, ACEA C3, dexos1 Gen 3 va VW 504 00 nimani anglatadi, «ruxsat berilgan» va «mos keladi» farqi hamda qaysi ruxsat asosiy.
Tirbandlik, issiq va chang: og‘ir sharoitlar moyga qanday ta’sir qiladi
Nega O‘zbekistonda shahar haydovi ishlab chiqaruvchilar nazdida «og‘ir sharoit» hisoblanadi, tirbandlikda +45 °C da moy bilan nima bo‘ladi va dvigatel umrini qanday uzaytirish mumkin.
